SOCIAL TASK

TASK Today - Marktvisie 2020: samen, samen, samen

Foto: paneldebat EIB, v.l.n.r. Maarten Soederhuizen, Maxime Verhagen, Daan Sperling, Elisabeth Post en Cees Brandsen.

Donderdag 28 januari organiseerde het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) het Paneldebat ‘Schuivende panelen in de infrasector’. Aanleiding hiervoor waren de laatste ontwikkelingen omtrent strategie en beleid van publieke opdrachtgevers, bedrijven en organisaties in de bouw: de marktvisie 2020. Het paneldebat bestond uit: Cees Brandsen (Rijkswaterstaat), Elisabeth Post (Provincie Noord-Holland), Daan Sperling (TBI Holdings B.V.) en Maxime Verhagen (Bouwend Nederland). Maarten Soederhuizen, senior consultant die diverse projecten voor TASK verricht, gaf leiding aan het debat. Samen met de zaal ontstond een interessante discussie over het nieuwe beleid. Wij interviewden Maarten Soederhuizen over de marktvisie 2020 en het afgelopen debat.


Een nieuwe marktvisie, wat is de aanleiding hiervoor?

“Rond 2003 is een belangrijke omslag gemaakt bij de aanbesteding van grote infrastructurele werken, beter bekend als “Markt, tenzij…”, ontwikkeld door Rijkswaterstaat. Er is veel bereikt dankzij deze marktvisie, maar er is ook voortschrijdend inzicht dat vraagt om aanpassingen. De afgelopen jaren zijn er verstoringen ontstaan in de samenwerking tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers in de bouw. Mede door de crisis is er in de bouw veel sprake van vechtcontracten. Dit komt de kwaliteit van de op te leveren producten niet ten goede. De nieuwe marktvisie moet invulling geven aan de tekortkomingen van de oude.“

Wat houdt de nieuwe marktvisie in het kort in?

“De kern van marktvisie 2020 is eerder , beter en meer samenwerken. Waar de visie “Markt, tenzij…” enkel door Rijkswaterstaat ontwikkeld was, is de nieuwe visie een co-creatie van Rijkswaterstaat, Bouwend Nederland, NL Ingenieurs, de Vereniging van Waterbouwers, MKB Infra, Uneto VNI, Astrin en Prorail, als alliantiepartner van Rijkswaterstaat. De hiërarchische relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer moet plaats maken voor gelijkwaardigheid. Partijen moeten meer samen optrekken, met behoud van eigen rollen en verantwoordelijkheden. Vechtverhoudingen moeten wijken voor werken die gestart worden vanuit reële randvoorwaarden.”

Zoals je aangeeft, is een streven van de marktvisie meer gelijkwaardigheid tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Op het EIB congres ontstond een interessante discussie over de (oneerlijke) risicoverdeling. Wat gaat de marktvisie concreet er aan bijdragen om dit nader bij elkaar te brengen?

“Dit is één van de belangrijkste thema’s van de marktvisie. In de oude situatie kwamen er veel risico’s bij de marktpartijen te liggen. Ook risico’s die buiten de invloed van de marktpartijen liggen. Dit leidde vaak tot frustraties bij de marktpartijen, want “risico’s die je niet kunt beïnvloeden, kun je ook niet dragen”. In de nieuwe marktvisie wordt een eerlijke en reële verdeling van de risico’s nagestreefd. Hierbij staat de dialoog centraal. Bij elk project en elke opgave is het aan de opdrachtgever om in een vroege fase, vóór de aanbesteding, het gesprek aan te gaan met de markt om te bepalen welke partij welke risico’s het beste kan beheersen en dragen. “Ondanks” dat we zullen gaan zien dat een aantal risico’s weer meer bij de opdrachtgevers “terug” gelegd wordt, kunnen de opdrachtnemers zich onderscheiden door aan te geven hoe zij deze risico’s (voor de opdrachtgever) kunnen beheersen.”

Hoe wordt de marktvisie uitgerold?

“Hoe de marktvisie precies uitgerold gaat worden is nog onduidelijk. Wel is duidelijk dat Rijkswaterstaat, na het invullen van de voortrekkersrol in 2015, nu initiatieven vanuit de markt verwacht. Elke organisatie die zich verantwoordelijk voelt voor de marktvisie, kan haar eigen strategische doorvertaling opstellen. De Limburgse bouwpartners zijn de eerste partijen die zich volledig achter de marktvisie scharen. Voortaan gaan ze de marktvisie als leidraad voor hun samenwerking hanteren. Ook de waterschappen en waterbouwers hebben onlangs hun eigen invulling gegeven aan de marktvisie. Omdat Rijkswaterstaat zich beseft dat zij als opdrachtgever een belangrijke rol zal blijven invullen, is per 14 maart j.l. Aline Arends aangesteld om de Marktvisie uit te rollen.”

Bij TASK zien wij een verschuiving van capaciteitsvragen naar productvragen, hoe verhoudt dat zich in de marktvisie?

“De verschuiving van capaciteitsvragen naar productvragen komt niet expliciet voor in de marktvisie, maar je zou wel kunnen zeggen dat het verder “ontzorgen” van de opdrachtgever doorzet. De markt geeft dus steeds meer invulling aan de terugtrekkende bewegingen van de overheid. Daar past het product denken helemaal bij.”


Cijfers van het EIB congres

Op het congres van het EIB zijn er ook verschillende cijfers over de markt besproken.

  • Na zes zware jaren is de bouwproductie in het afgelopen jaar fors toegenomen. De motor van het herstel werd gevormd door de woningbouw, waar spectaculaire groeicijfers zijn gerealiseerd. Op basis van voorlopige cijfers blijkt dat de nieuwbouwproductie van woningen in 2015 met 24% is toegenomen, terwijl de herstel en verbouwproductie ook nog eens met 17% toenam. De omvang van de productiestijging is zeer fors en ook nog duidelijk hoger dan de positieve verwachtingen die zich begin vorig jaar al aftekenden.
  • De ontwikkeling van de utiliteitsbouw was daarentegen mager. De totale productie is hier slechts met 1% toegenomen. Dit kwam volledig voor rekening van de herstel en verbouwproductie. De utiliteitsnieuwbouw stagneerde in het afgelopen jaar. De grond-water- en wegenbouw nam het afgelopen jaar een tussenpositie in, waarbij de productie met bijna 3% is toegenomen. Hier kwam de groei juist meer vanuit de nieuwbouw, terwijl de groei van de onderhouds- productie wat achterbleef.
  • Bij de GWW-sector is het beeld voor de komende jaren een van gematigde groei. In 2016 en 2017 neemt de nieuwbouw nog met ongeveer 3% toe.

Bron:Publicatiedatum: 20 april 2016
Aanmelden TASK Nieuwsbrief
Meer info? Kom in contact
Top